Danas slavimo Dan žena: Priča o hrabrosti, pravima i promjenama

Ovaj datum podsjeća na dug put koji su žene prošle kako bi ostvarile jednaka politička, ekonomska i društvena prava kao i muškarci.

Ideja o obilježavanju posebnog dana posvećenog ženama pojavila se početkom 20. vijeka, u periodu kada su se širom svijeta formirali pokreti koji su zahtijevali veća prava za žene.

Njemačka aktivistkinja Klara Cetkin predložila je 1910. godine na konferenciji socijalističkih žena u Kopenhagenu da se uvede međunarodni dan posvećen pravima žena. Već naredne godine ovaj dan obilježen je u nekoliko evropskih zemalja, a na ulicama Austrije, Danske, Njemačke i Švajcarske okupilo se više od milion ljudi.

Ipak, 8. mart kao međunarodni praznik počeo se obilježavati tek nekoliko godina kasnije. Ujedinjene nacije su ovaj dan zvanično priznale i počele obilježavati tek 1975. godine, čime je dobio globalni značaj.

Korijeni obilježavanja ovog datuma povezani su sa protestima radnica u tekstilnoj industriji u Sjedinjenim Američkim Državama tokom 19. vijeka. Te žene su zahtijevale bolje radne uslove, kraće radno vrijeme i pravednije plate. Tokom jednog od protesta u Njujorku 1857. godine policija je rastjerala demonstrantkinje, ali je taj događaj dodatno ojačao njihov pokret. Nekoliko godina kasnije radnice su osnovale prvo udruženje kako bi organizovanije zastupale svoja prava.

Početkom 20. vijeka protesti su postali još masovniji. Godine 1909. oko 15.000 žena izašlo je na ulice Njujorka tražeći bolje uslove rada, veće plate i pravo glasa.

Kada je riječ o političkim pravima, Novi Zeland se često spominje kao prva država koja je ženama omogućila pravo glasa 1893. godine. Ipak, manje je poznato da je u Švedskoj još sredinom 18. vijeka postojalo ograničeno pravo glasa za određene žene, uglavnom one koje su bile članice zanatskih udruženja i plaćale poreze. Na prostoru nekadašnje Jugoslavije opšte pravo glasa za žene uvedeno je nakon Drugog svjetskog rata, 1945. godine.

Danas se Međunarodni dan žena obilježava u velikom broju država širom svijeta. U nekim zemljama, poput Kine i Nepala, ovaj datum je neradan dan za žene. Na različitim kontinentima razvile su se i posebne tradicije obilježavanja.

U Italiji je običaj da muškarci ženama poklanjaju cvijet mimoze, dok se u Poljskoj i dalje organizuju marševi koji podsjećaju na borbu za ravnopravnost. U mnogim državama Južne Amerike ovaj dan prate koncerti, javni događaji i kulturne manifestacije. U Indiji se organizuju posebne proslave na kojima učestvuju isključivo žene.

Na Balkanu se 8. mart često doživljava kao prilika da se majkama, suprugama, kolegicama i prijateljicama pokloni cvijeće ili mali znak pažnje.

Ipak, suština ovog datuma podsjeća na mnogo dublju poruku – na historiju borbe žena za jednak položaj u društvu i prava koja se danas smatraju osnovnim.